Morlyn Llanw Bae Abertawe

Cais am Drwydded Forol gan gwmni Tidal Lagoon (Swansea Bay) ORDML145

Ein rôl yw ystyried cais am drwydded forol gan gwmni Tidal Lagoon (Swansea Bay) plc.

Mae prosiect Tidal Lagoon (Swansea Bay) plc yn cynnig adeiladu morglawdd 9.5 km o hyd ym Mae Abertawe, rhwng afon Tawe ac afon Nedd, sy'n cysylltu Dociau Abertawe i'r gorllewin a champws newydd Gwyddoniaeth ac Arloesi Prifysgol Abertawe i'r dwyrain.

Bydd yn gartref i orsaf cynhyrchu trydan, canolfan ymwelwyr, a chyfleusterau addysgol a chwaraeon.

Ond cyn y gellir ei adeiladu, bydd angen trwydded forol gan Cyfoeth Naturiol Cymru ar y cynllun. Gwnaeth Tidal Lagoon (Swansea Bay) plc gais am drwydded forol ym mis Chwefror 2014, yn ogystal â gwneud cais am ganiatadau eraill sydd eu hangen gan reoleiddwyr eraill.

Rôl Cyfoeth Naturiol Cymru wrth benderfynu ar y cais am drwydded forol 

Ein rôl yw ystyried cais am drwydded forol gan gwmni Tidal Lagoon (Swansea Bay) plc. Mae hyn yn cynnwys agweddau ar y prosiect ar gyfer gwaith sydd angen ei wneud o fewn yr amgylchedd morol a llanwol (yr ardal tua'r môr o benllanw cymedrig y gorllanw) a phenderfynu a ddylid rhoi trwydded neu wrthod y cais. Diffinnir y camau rydym yn eu dilyn wrth benderfynu a ddylid rhoi neu wrthod trwydded gan ofynion cyfreithiol.

Wrth ystyried a ddylid rhoi trwydded, rhaid inni gymryd i ystyriaeth yr angen i ddiogelu iechyd pobl, yr amgylchedd, a'r angen i sicrhau nad yw'r cynnig yn ymyrryd â defnydd cyfreithlon o'r môr. Rydym yn gwneud y penderfyniad hwn yn seiliedig ar y dystiolaeth orau sydd ar gael i gefnogi'r cais a gyflwynwyd i ni drwy'r broses ymgynghori.

Gofynnir inni gyfiawnhau'r penderfyniad hwn o fewn terfynau'r cyfyngiadau cyfreithiol hyn. Er enghraifft, ni fyddai’n briodol i ni wrthod y cais ar sail gwrthwynebiad lleol i’r gweithgarwch sy’n cael ei gynnal ar y safle hwn yn unig.

Ymgynghori 

Rydym yn gweithio gyda nifer o sefydliadau a chyrff arbenigol i ofyn eu barn am ddiogelu iechyd dynol a’r amgylchedd, ac ymyrraeth bosibl â defnydd cyfreithlon o'r môr. Mae'r rhain yn cynnwys y canlynol (ond heb eu cyfyngu iddynt):

  • Adrannau gwahanol Cyfoeth Naturiol Cymru
  • Adrannau gwahanol Llywodraeth Cymru (yn cynnwys yr adrannau pysgodfeydd ac ynni)
  • Y Gymdeithas Hwylio Frenhinol
  • Awdurdodau Harbwr Abertawe a Chastell-nedd
  • Canolfan Gwyddorau'r Amgylchedd, Pysgodfeydd a Dyframaethu (Cefas)
  • Awdurdodau lleol Dinas a Sir Abertawe a Chastell-nedd Port Talbot
  • Asiantaeth y Môr a Gwylwyr y Glannau
  • Tŷ'r Drindod

Rydym yn parhau i ymgynghori â Cefas (Canolfan Gwyddorau'r Amgylchedd, Pysgodfeydd a Dyframaethu) er mwyn iddynt roi cyngor arbenigol annibynnol i ni ynghylch effaith bosibl y cynllun ar bysgod.

Byddai pob un o'r cyrff arbenigol hyn yn rhoi sylwadau ar eu maes gwybodaeth neu gyfrifoldeb. Er enghraifft, byddwn yn gofyn i Asiantaeth y Môr a Gwylwyr y Glannau roi sylwadau ar ymyrraeth bosibl â defnyddiau eraill y môr megis morgludiant a llywio llongau yn ddiogel. Byddwn yn gweithio'n agos gyda phawb yr ymgynghorir â hwy i ymdrin ag unrhyw bryderon ac ystyried eu cyngor arbenigol wrth wneud ein penderfyniad.

Yn ogystal ag ymgynghori â sefydliadau a chyrff cyhoeddus, rydym hefyd wedi ymgynghori â'r cyhoedd, er mwyn ein helpu i ystyried safbwyntiau na allem fod yn ymwybodol ohonynt fel arall.

Cyflwynodd yr ymgeisydd dystiolaeth fodelu ychwanegol ar 30 Mehefin 2017. Rydym wedi ymgynghori â nifer o arbenigwyr ar y dystiolaeth hon, gan gynnwys y bobl hynny yn Cefas, Natural England, Asiantaeth yr Amgylchedd, a Cyfoeth Naturiol Cymru, ac wedi ceisio safbwyntiau gan bartïon eraill â budd a oedd wedi gwneud sylwadau ar yr effeithiau posibl ar bysgod. Cytunwyd ar y gyfres derfynol o baramedrau ac ar 4 Mehefin 2019 cyfarwyddodd Cyfoeth Naturiol Cymru yr ymgeisydd i gyflwyno'i modelau effaith ar bysgod terfynol.

Ar 10 Ionawr 2020, cyflwynodd Tidal Lagoon (Swansea Bay) plc gyfres o fodelau effaith ar bysgod. Ffurfir y model pysgod cyffredinol gan ddau fodel penodol sy'n asesu'r tebygolrwydd y byddai pysgod yn taro ar y lagŵn (model ADZ) a'r tebygolrwydd o anafiadau i bysgod (model Striker v5™) wrth iddynt symud trwy'r tyrbinau. Craffodd ein cynghorwyr technegol, Cefas ar y ddau fodel er mwyn dilysu eu hadeiladwaith. Ar 14 Rhagfyr 2020, gwnaethom hysbysu'r ymgeisydd yr ystyriwyd bod y modelau pysgod wedi'u dilysu yn eu cyfanrwydd.

Y camau presennol

Bydd yr ymgeisydd yn gweithredu'r model pysgod cyffredinol er mwyn llywio'r effeithiau ar bysgod a ragfynegir, y gallwn eu defnyddio yn ein penderfyniad. Yn dilyn hyn, caiff y ffigurau effaith hyn eu defnyddio i lywio ein hasesiadau o ran yr Asesiad Rheoliadau Cynefinoedd ac asesiadau’r Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr, a'r asesiadau cysgodol gan yr ymgeisydd.

Y camau nesaf

Mae hwn yn gais arbennig o gymhleth, ac rydym yn parhau i asesu'r wybodaeth arbenigol a gawsom i'n helpu i wneud ein penderfyniad. Unwaith y byddwn yn fodlon ein bod wedi asesu'r holl wybodaeth berthnasol yn llawn, byddwn yn cynnal ymgynghoriad cyhoeddus pellach.

Caniatadau eraill a datblygiadau sy'n cystadlu

Mae'r broses drwyddedu forol yn broses reoleiddio annibynnol. Nid yw'r penderfyniad a wneir yn dibynnu ar ganlyniad gan benderfynwr arall. Wrth ymgymryd â’n hasesiadau er mwyn penderfynu ar drwydded forol, byddwn yn ystyried a yw’n annhebygol y bydd caniatadau eraill yn cael eu rhoi.

Yn ogystal â gofyn am drwydded forol, mae'r prosiect hwn yn gofyn am ganiatadau gan eraill, er enghraifft, trwydded gan Ystad y Goron a Gorchymyn Caniatâd Datblygu gan Weinidog Llywodraeth y DU dros Fusnes, Ynni a Thwf Glân.

Yn unol â Chynllun Morol Cenedlaethol Cymru, mae cydleoli yn ystyriaeth bwysig o ran datblygiadau arfordirol a morol. Mewn sefyllfaoedd sy'n cynnwys ceisiadau sy'n cystadlu ac sydd ag ôl troed gofodol sy'n gorgyffwrdd (lle nad yw'n bosibl cydleoli), ni all CNC wrthod na gwrthod penderfynu ar gais am drwydded forol ar y sail ei bod yn union yr un fath, neu’r un fath i raddau sylweddol, â chais sy'n bodoli eisoes.

Felly, mae'n bosibl i sawl cais yn yr un lleoliad ddod i law a chael eu hystyried ar yr un pryd gan CNC. Os penderfynir yn ffafriol ar drwydded forol mewn lleoliad penodol, nid yw'r ddeddfwriaeth sy'n llywodraethu trwyddedu morol yn atal CNC rhag parhau i benderfynu ar gais arall am drwydded yn yr un lleoliad.

Fodd bynnag, mae'n ofynnol yn ôl y gyfraith i CNC asesu a fyddai'r gweithgaredd yn ymyrryd â defnyddiwr dilys arall o'r môr. Un ffactor arwyddocaol yn yr asesiad hwn fyddai p’un a oedd y naill brosiect neu'r llall wedi cael cytundeb am brydles gan Ystad y Goron.

Diweddarwyd ddiwethaf ar 3 Mawrth 2021

Lawrlwythiadau dogfennau cysylltiedig