Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy ddal ati i bori neu drwy glicio, “Parhau” byddwch yn cytuno i storio cwcis parti cyntaf a thrydydd partïon ar eich dyfais i wella’r broses o lywio’r safle, dadansoddi’r defnydd o’r safle, a chynorthwyo yn ein hymdrechion marchnata. Polisi cwcis.

Ailgysylltu Pobl a Lleoedd – Gwella Iechyd, Llesiant a’r Economi

Amgylchedd naturiol Canolbarth Cymru yw un o asedau gorau’r ardal. Mae ei gymeriad gwledig yn cynnwys ucheldir anghysbell, mynyddoedd, arfordir, cronfeydd dŵr ac ardaloedd y gororau, sy’n ei wneud yn lleoliad delfrydol i ailgysylltu pobl â’r awyr agored

Twr dwr yn Llyn Vyrnwy hefo coed hydref yn y cefndir

Llun gan Peter Lewis

Mae'r Datganiadau Ardal yn crynhoi trafodaethau o'r ddwy flynedd ddiwethaf. Rydym yn addasu ein cynlluniau ynglŷn â digwyddiadau a gweithdai’r dyfodol oherwydd pandemig y coronafeirws.

 

Sylwch fod yr holl feysydd parcio, mannau chwarae a blociau toiledau yng ngwarchodfeydd a choedwigoedd Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) ar gau o 23 Mawrth 2020.

 

Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar ein prif dudalen ynghylch y coronafeirws.

Pam y thema hon?


Mae twristiaeth yn chwarae rhan amlwg iawn yn economi Canolbarth Cymru, drwy wariant ymwelwyr a chyflogaeth gysylltiedig.  Mae twristiaeth gweithgareddau yn tyfu’n gyflym yn yr ardal hon, oherwydd ei dibyniaeth ar yr amgylchedd naturiol.  Mae llawer o fusnesau sy’n gysylltiedig â thwristiaeth yng Nghanolbarth Cymru, sy’n cefnogi tua 10% o economi dwristiaeth Cymru gyfan ar hyn o bryd.  Mewn rhan wledig o Gymru, sydd â phoblogaeth wasgaredig, mae’r incwm hwn yn hollbwysig i lawer o gymunedau lleol.

Pont garreg gyda bwâu addurniadol dros afon, gyda choed ar lannau’r afonLlun gan Peter Lewis

Fodd bynnag, gall twristiaeth, os na chaiff ei rheoli mewn ffordd gynaliadwy, fod yn niweidiol hefyd i’r amgylchedd.  Mae’r ‘ardal raeadrau’ ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, yn un enghraifft o hyn.  Mae’r tirlun hardd hwn o lethrau garw, dyffrynnoedd coediog a rhaeadrau mawreddog yn denu tua 300,000 o ymwelwyr y flwyddyn.  Mae’n ardal o rywogaethau coetir sensitif a choed prin.  Mae’r niferoedd mawr o ymwelwyr, y rhwydwaith o ffyrdd cul, tagfeydd traffig, diffyg cyfleusterau a phobl yn taflu sbwriel yn cael effaith negyddol, nid yn unig ar y safle gwarchodedig ei hun ond hefyd yn y gymuned leol.  Mae angen sicrhau cydbwysedd rhwng cynnal nodweddion unigryw'r ardal a sicrhau hefyd bod ymwelwyr yn parhau i gael profiad cadarnhaol.  Mae’n sgwrs barhaus rhwng pawb sy’n berthnasol.

Rhaeadr Sgwd Yr EiraLlun gan Andrew Osborne

Mae’r amgylchedd naturiol yng Nghanolbarth Cymru yn cynnig llawer o wasanaethau ecosystem i ni, er nad yw gwerth y rhain yn cael ei werthfawrogi’n llwyr gan gymdeithas, sy’n llesteirio ein gallu i reoli a diogelu ein hasedau naturiol yn y ffordd fwyaf cynaliadwy.

Plentyn yn taflu pelen eira mewn coetir conwydd.Llun gan Peter Lewis

Gall gweithgareddau hamdden yn yr awyr agored wneud cyfraniad cadarnhaol sylweddol at ein hiechyd corfforol.  Gwyddom y gall cynyddu lefelau gweithgarwch corfforol helpu i leihau’r achosion o glefydau cronig.  Mae gweithgareddau hamdden yn yr awyr agored yn aml am ddim ac maent yn darparu cyfleoedd i bawb, waeth beth yw eu hoedran neu eu gallu.

Mae tystiolaeth gynyddol hefyd y gall bod yn yr amgylchedd naturiol fod yn fuddiol i les meddyliol pobl.  Mae ein mannau gwyrdd trefol a gwledig, parciau, coetiroedd, caeau, mynyddoedd a dŵr yn ein helpu i deimlo’n well yn feddyliol ac yn gorfforol.  Gall mynediad at yr amgylchedd naturiol gynnig cyfleoedd amrywiol yn ogystal â gweithgareddau corfforol, gan gynnwys cwmnïaeth, gweithgarwch ystyrlon, myfyrdod, antur a dysgu.

Mae Canolbarth Cymru yn cynnig cyfleoedd di-rif ar gyfer mwynhau’r awyr agored yng nghefn gwlad.  Mae dau lwybr cenedlaethol - Clawdd Offa a Llwybr Glyndŵr - yn mynd drwy’r ardal, yn ogystal â’r rhan drawiadol a garw o Lwybr Arfordir Cymru ar hyd arfordir Ceredigion.  Mae Canolbarth Cymru wedi elwa oherwydd y diddordeb cynyddol mewn beicio mynydd, ac mae nifer o lwybrau trefnus ac sy’n cael eu rheoli’n dda wedi’u sefydlu, er enghraifft safle Bwlch Nant yr Arian ger Aberystwyth.  Mae’r rhwydweithiau o lwybrau cerdded yn darparu mynediad i rai o’r ardaloedd mwyaf anghysbell o Ganolbarth Cymru, dan ddarparu teithiau cerdded pleserus ar gyfer pob gallu.

Gwaun ucheldir yn y blaendir gyda thyrbinau gwynt a mynyddoedd wedi’u gorchuddio ag eira yn y cefndir yn erbyn yr awyr las, glirLlun gan Ian Medcalf

Mae llawer o warchodfeydd natur yng Nghanolbarth Cymru hefyd yn darparu mynediad i bawb.  Mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Cors y Llyn ger Rhaeadr a Gwarchodfa Natur Genedlaethol Dyfi ac Ynyslas yn ddim ond dau o’r safleoedd arbennig, niferus y gellir ymweld â hwy unrhyw amser, yn rhad ac am ddim.

Gall ailgysylltu pobl â’r amgylchedd naturiol greu cymdeithas iachach a hapusach.  Mae posibiliadau enfawr i leihau ein dibyniaeth ar feddyginiaethau rhagnodol gan ddefnyddio rhagnodi gwyrdd a chymdeithasol fel gofal iechyd ataliol.  Pan fydd pobl yn deall gwerth eu hamgylchedd, maent yn fwy tebygol o’i ddiogelu a’i warchod.

Y prif feysydd dan sylw yn y thema hon yw:

  • Hyrwyddo cyfleoedd twristiaeth gynaliadwy er mwyn helpu i roi hwb i’r economi leol

  • Hyrwyddo, annog a chefnogi gweithgareddau hamdden cynaliadwy, ailgysylltu pobl leol ac ymwelwyr gyda mynediad at yr amgylchedd naturiol

  • Chwilio am ffyrdd newydd i bobl allu cysylltu â’u hamgylchedd lleol er mwyn helpu i wella eu hiechyd a’u lles

  • Gweithio gyda gwahanol sefydliadau i ddatblygu cyfleoedd i ddefnyddio’r amgylchedd naturiol ar garreg ein drws fel offeryn ar gyfer meddyginiaeth ataliol

  • Datblygu’r sylfaen dystiolaeth i gefnogi’r darpariaethau ynghylch iechyd a lles a’r cysylltiadau â’r amgylchedd naturiol

Drwy roi ffocws penodol i’r thema hon, nid yw’r Datganiad Ardal hwn yn eithrio unrhyw syniadau sy’n cael eu datblygu neu ffyrdd newydd o fynd i’r afael â materion a allai godi.  Yn syml, mae’n fan cychwyn er mwyn datblygu rhaglenni gwaith, prosiectau allanol a gwaith cydweithredol.

Sut olwg fyddai ar llwyddiant?


Soniwyd yn aml am ailgysylltu pobl â’u hamgylchedd naturiol fel blaenoriaeth allweddol yn ein sesiynau ymgysylltu.  Dywedodd ein rhanddeiliaid wrthym fod angen i’r arfer o ddefnyddio’r amgylchedd i fynd i’r afael ag iechyd a lles fod yn rhan hanfodol o’n cymdeithas.  Cydnabuwyd bod poblogaethau yn wasgaredig yng Nghanolbarth Cymru ac y gall ynysiad cymdeithasol gyfrannu’n fawr at iechyd meddwl gwael.

Yn y Datganiad Ardal hwn, hoffwn ystyried cyfleoedd pellach i weld sut y gallwn ddechrau mynd i’r afael â’r materion hyn.  Rydym yn awyddus i gydweithio ar draws nifer o sectorau a, thrwy wneud hynny, rydym yn gobeithio gweld:

  • Cynnydd mewn gweithgareddau hamdden cynaliadwy a mynediad gwell at fannau gwyrdd

  • Cymunedau sy’n gwerthfawrogi natur ac sy’n cysylltu’n well â’u hamgylchedd lleol

  • Rhagnodi cymdeithasol eang drwy fentrau cymunedol a meddygfeydd meddygon teulu lleol

  • Iechyd a lles meddyliol a chorfforol gwell ar draws Canolbarth Cymru

  • Trafnidiaeth gyhoeddus gynaliadwy a gwell i gymunedau ac ymwelwyr

  • Cynaliadwyedd uwch wrth reoli twristiaeth a datblygu’r economi leol

  • Dulliau mwy cynaliadwy o reoli atyniadau ‘pot mêl’ i ymwelwyr a chynyddu ymwybyddiaeth y cyhoedd ac empathi ar gyfer yr amgylchedd naturiol maent yn ymweld ag ef

Gyda phwy rydym ni wedi gweithio hyd yn hyn?


Yn seiliedig ar ystod o wybodaeth, gan gynnwys Adroddiad o Gyflwr Adnoddau Naturiol (SoNaRR), sy’n rhan o sylfaen dystiolaeth Cyfoeth Naturiol Cymru a Blaenoriaethau Polisi Adnoddau Naturiol Llywodraeth Cymru, fe wnaethom gymryd gwybodaeth hefyd o Gynlluniau Lles Powys a Cheredigion a’r Byrddau Gwasanaeth Cyhoeddus i ganfod beth yw eu blaenoriaethau a chael eu gwybodaeth leol arbenigol.

Fe wnaethom gymryd hanfodion sylfaenol yr hyn yr oeddem ni’n credu yw’r prif faterion ar gyfer Canolbarth Cymru a gadael i’n rhanddeiliaid ddweud wrthym a oeddem wedi llwyddo, yn ystod ein gweithdai ymgysylltu gyda rhanddeiliaid allanol a gynhaliwyd yn 2019/20.  Dim ond dechrau ein gwaith ymgysylltu yw’r gweithdai hyn a byddwn yn parhau i drafod.  Yn yr un modd, bydd ymgysylltiad parhaus yn hollbwysig i ni wrth i’r Datganiad Ardal hwn aeddfedu a datblygu.

Bu cyfanswm o fwy na 125 o gyfranogwyr yn cymryd rhan yn y ddau weithdy, o amrywiaeth eang o gefndiroedd a diddordebau.  Diben y digwyddiadau ymgysylltu gyda rhanddeiliaid oedd:

  • Crynhoi gweithgareddau’r sefydliadau ac unigolion amrywiol o dan themâu’r ardal
  • Gofyn i gyfranogwyr ymrwymo i Ddatganiad Ardal parhaus sy’n datblygu gydag amser, gwybodaeth a chyllid addas

Mae’n glir iawn o’r ymgysylltiad hyd yma a’r adolygiad o’r adborth bod y broses Datganiad Ardal yn newydd i bawb sy’n berthnasol, gan gynnwys Cyfoeth Naturiol Cymru, ac felly bydd angen addasu’r ffordd o weithio i bawb.  Mae’r ‘ffordd newydd o weithio’ yn cynrychioli newid arwyddocaol o’r ffordd mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi gweithio yn y gorffennol, yn fewnol a gyda’n rhanddeiliaid, ym mhopeth a wnawn.

Fe ysgogodd ein digwyddiadau ymgysylltu drafodaethau ar y math o brosiectau a meysydd o ddiddordeb y mae ein rhanddeiliaid yn awyddus i weithio arnynt.  Rydym yn awyddus i annog a datblygu cyfleoedd i gydweithio.  Gobeithiwn y bydd hyn yn cymell ac yn galluogi rhanddeiliaid gwahanol i gydweithio i gyflawni canlyniadau a rennir.  Ein rôl nesaf fydd cydlynu syniadau wrth symud ymlaen.  Rydym yn bwriadu ymgysylltu ymhellach er mwyn helpu rhanddeiliaid i ddeall pam y maent wedi’u gwahodd i gymryd rhan a beth fydd hyn yn ei golygu iddynt hwy a’r ardal maent yn byw a gweithio ynddi.  Rydym yn gobeithio datblygu nifer o syniadau yn gynlluniau prosiect y gellir i’w cyflawni ar gyfer yr ardal hon.                  

Rydym yn cynllunio nifer o gyfarfodydd ‘grwpiau cyfoedion’ ar gyfer y gwanwyn yn 2020 gyda phobl allweddol yng Nghanolbarth Cymru.  Rydym yn awyddus i annog y rhai sydd wedi cymryd rhan yn ein gweithdai ymgysylltu blaenorol i rannu eu barn ar thema ardal benodol.  Bydd hyn yn ein helpu i drafod gyda hwy sut y gallwn ddechrau cynllunio i gyflawni gyda’n gilydd yr hyn yr ydym wedi datgan ein bod eisiau ei gyflawni yn ein Datganiad Ardal.

Nid yw’n rhy hwyr i gymryd rhan os oes gennych brosiect neu syniad da ar gyfer prosiect! Rydym yn disgwyl y bydd cyfleoedd pellach yn dod i’r amlwg wrth i’r broses ymgysylltu barhau.  Mae’n bwysig pwysleisio bod y Datganiad Ardal yn perthyn i bob un ohonom – pawb sydd eisiau cymryd rhan – ac rydym yn awyddus i annog cymaint o bobl â phosibl i ymuno â ni.

Rydym yn ystyried mai rôl Cyfoeth Naturiol Cymru yw helpu i hwyluso a sefydlu grwpiau cyfoedion ar y cam hwn, er mwyn annog a galluogi gwahanol randdeiliaid i ddod at ei gilydd a nodi blaenoriaethau ar gyfer y themâu ardal, y gallant ddatblygu camau gweithredu i’w cyflawni.

Mae llawer o’r cyfranogwyr o’n gwaith ymgysylltu hyd yma wedi sefydlu perthnasoedd gwaith gyda Cyfoeth Naturiol Cymru a gyda’i gilydd.  Mae’r broses ymgysylltu yn galluogi cyfleoedd pellach i ddatblygu perthnasoedd sefydledig a chreu rhai newydd.

Beth yw’r camau nesaf?


Bydd yn galw am ymrwymiad hirdymor i gyflawni newid gwirioneddol.  Gyda’n gilydd, mae’n rhaid i ni ddatblygu ffordd i gydweithio i fynd i’r afael â’r materion hyn fel cymdeithas.

Mae angen dathlu a dysgu o arfer da.  Gellir gweld hyn eisoes ar draws yr ardal yn y prosiectau amrywiol sy’n cael eu harwain gan randdeiliaid.  I adeiladu ar hyn, mae’r Datganiad Ardal yn ein cyfeirio at rannu gwybodaeth a’n dealltwriaeth a dylunio ffyrdd arloesol i fynd i’r afael â’r heriau.

Rydym wedi dechrau nodi rhwydweithiau lle gellir dod â phrosiectau sydd â chanlyniadau tebyg ynghyd a gweithio arnynt gyda’i gilydd.  Mae bwriad yng Nghanolbarth Cymru i ddod â rhanddeiliaid at ei gilydd, nad ydynt o bosibl wedi gweithio ochr yn ochr â’i gilydd yn draddodiadol ond a fydd, gyda’i gilydd, yn gallu cyflawni canlyniadau â buddiannau lluosog.  Er enghraifft, yng Ngheredigion, mae’r Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus wedi sefydlu grŵp ‘Atebion Rhagnodi Cymdeithasol a Gwyrdd ar gyfer Iechyd’.  Mae gan y grŵp hwn fandad penodol i gyflawni camau gweithredu sy’n mynd i’r afael â materion iechyd ar hyd a lled y sir, gan ddefnyddio’r adnoddau naturiol sydd ar gael.

Byddwn yn parhau i weithio gyda’n rhanddeiliaid drwy 2020 i ddatblygu’r rhwydweithiau hyn a’u sefydlu fel ffordd newydd o weithio yng Nghanolbarth Cymru.

Bydd sgyrsiau yn parhau wrth i gamau nesaf y broses Datganiad Ardal gael eu sefydlu.  Bydd digwyddiadau eraill yn cael eu cynnal a’u teilwra ar gyfer themâu a gweithredoedd penodol.  Byddwn hefyd yn ceisio gweithio gyda rhanddeiliaid i sefydlu grŵp o bobl o’r un anian er mwyn helpu i gyflawni’r thema hon.  Bydd y grŵp hwn yn helpu ac yn cefnogi ei gilydd drwy sefydlu Datganiad Ardal yng Nghanolbarth Cymru fel ffordd newydd o weithio.  Byddant yn nodi gwelliannau ac yn creu syniadau prosiect newydd wrth symud ymlaen.

Rydym eisoes wedi nodi cyfleoedd sy’n gysylltiedig â’r thema hon, gan gynnwys:

  • Adolygu’r cysylltiadau lleol presennol i’r amgylched naturiol a lle mae angen gwelliannau

  • Datblygu siarter twristiaeth werdd er mwyn hyrwyddo dulliau rheoli cynaliadwy a hygyrchedd mewn safleoedd i ymwelwyr

  • Cynnal adolygiad o fodelau arfer da ar gyfer twristiaeth gynaliadwy ac ystyried cyflwyno’r rhain mewn ardaloedd eraill

  • Datblygu tystiolaeth ar werth yr amgylchedd naturiol i’r economi leol

  • Datblygu a hyrwyddo rhwydwaith gwell o lwybrau a chysylltedd o drefi a phentrefi

  • Datblygu cyfres o brosiectau cydweithredol ar draws y sectorau iechyd, yr amgylchedd a’r gymuned er mwyn annog defnydd gwell o fannau gwyrdd

  • Datblygu rhaglen o weithgareddau, cysylltiadau a rhagnodi cymdeithasol a all fynd i’r afael ag iechyd a lles meddyliol a chorfforol

  • Datblygu’r sylfaen dystiolaeth o werth yr amgylchedd naturiol i’n lles corfforol a meddyliol

Sut mae'r hyn rydym yn ei gynnig yn helpu i reoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy?


Mae’r Adroddiad ar Sefyllfa Adnoddau Naturiol (SoNaRR) yn defnyddio tystiolaeth i asesu adnoddau naturiol Cymru ac mae’n mesur pa mor llwyddiannus mae’r rhain yn cael eu rheoli.  Mae Datganiadau Ardal yn rhan allweddol o’r dull rheoli hwn.

Mae’r Datganiad Ardal hwn yn ein galluogi i wneud penderfyniadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth a rennir.  Mae’n bosibl adolygu bylchau yn y dystiolaeth ac ychwanegu ati drwy gydweithio a defnyddio’r holl ddata sydd ar gael i ddatblygu amcan pob thema.

Egwyddorion sylfaenol yr Adroddiad ar Sefyllfa Adnoddau Naturiol yw elfennau hanfodol y broses Datganiad Ardal.  Drwy ymgysylltu â rhanddeiliaid, rydym wedi gallu gweithio gyda’n gilydd i nodi’r themâu ar gyfer Canolbarth Cymru.  Mae sgyrsiau a thrafodaethau wedi rhoi dealltwriaeth i ni o’r materion a’r pwysau y mae gwahanol rhanddeiliaid, sectorau a chymunedau yn eu hwynebu.  Rydym yn gobeithio y bydd y dull gweithredu hwn yn cynrychioli ffordd newydd o weithio i Cyfoeth Naturiol Cymru, pan fyddwn yn symud oddi wrth ‘ymgynghoriad’ a thuag at ‘gydweithrediad’ a gweithredu ar lawr gwlad, hyd yn oed os bydd hynny’n daith anghyfarwydd i lawer wrth i ni gyd ddechrau gyda Datganiad Ardal Canolbarth Cymru.

Trwy gydol ein proses ymgysylltu, mae wedi dod yn glir bod angen i’r Datganiad Ardal:

  • Ymgysylltu ac ysbrydoli amrediad eang o randdeiliaid a chymunedau (y tu hwnt i’r sector amgylcheddol) er mwyn cyflawni canlyniadau llwyddiannus ar lawr gwlad

  • Codi proffil yr amgylchedd naturiol ymhlith cymunedau lleol a sefydlu ffyrdd newydd o sicrhau mynediad gwell i bawb

Mae’r ffordd yr ydym yn gweithio yn hollbwysig i lwyddiant y Datganiad Ardal.  Rydym yn awyddus i sicrhau cyd-gynhyrchiant llawn ar gyfer y Datganiad Ardal hwn, gan sicrhau bod pawb yn cael cyfle i gyfrannu at y broses, gweithio’n fwy cydweithredol, herio arferion presennol, grwpiau ffocws, manteisio ar rwydweithiau presennol, rhannu uchelgeisiau a datblygu nodau a chamau gweithredu cyffredin gyda’n gilydd.

Sut all pobl gymryd rhan?


Gallwch ymuno â ni ar Facebook! Mae’r grŵp Facebook hwn yn un ffordd i chi gael y newyddion a’r datblygiadau diweddaraf am Ddatganiad Ardal Canolbarth Cymru.  Gall unrhyw un ymuno â’r drafodaeth ar-lein.  Mae’r grŵp wedi’i sefydlu i fod yn grŵp preifat ar hyn o bryd, ond rydym yn eich annog i sôn amdano ymhlith eich cydweithwyr a’ch cysylltiadau a allai fod yn awyddus i gymryd rhan.  Gofynnir tri chwestiwn syml i chi i ymuno â’r grŵp er mwyn ein bod yn sicrhau bod yr aelodau a’r cynnwys yn berthnasol i Ddatganiad Ardal Canolbarth Cymru.

Byddwn hefyd yn cynnal digwyddiadau pellach ac yn datblygu grwpiau a sgyrsiau penodol am bob un o themâu Canolbarth Cymru.  Os ydych eisoes ar ein rhestr bostio, byddwn yn cysylltu â chi ynglŷn â’r rhain.  Os hoffech gael eich ychwanegu i’r rhestr, anfonwch e-bost i mid.as@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk.

Dim ond dechrau ar y daith ydym ni wrth i ni weithio gyda phobl i wella’r dulliau o reoli adnoddau naturiol Canolbarth Cymru.  

Rhowch adborth

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.