Rhannwch eich barn ar ganllawiau dipio defaid wedi'u diweddaru

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC), gan gydweithio â Llywodraeth Cymru, yn gwahodd ffermwyr, rheolwyr tir a rhanddeiliaid eraill sydd â diddordeb i helpu i lunio canllawiau wedi'u diweddaru ar ddefnyddio a gwaredu dip defaid yn ddiogel.

Mae'r ymgynghoriad yn canolbwyntio ar ddiwygiadau arfaethedig i'r Cod Diogelu Dŵr Daear: Defnyddio a Gwaredu Dip Defaid, sydd â’r nod o amddiffyn afonydd, nentydd a dŵr daear Cymru rhag llygredd wrth gefnogi ffermwyr i fabwysiadu arferion da.

Mae dipio defaid yn chwarae rhan bwysig wrth amddiffyn da byw rhag parasitiaid. Fodd bynnag, os na chaiff dip defaid ei ddefnyddio, ei storio neu ei waredu'n gywir, gall gael effaith sylweddol ar yr amgylchedd ac ansawdd dŵr.

Mae'r canllawiau wedi'u diweddaru wedi'u datblygu i adlewyrchu newidiadau mewn polisi, arferion cyfredol y diwydiant a gofynion amgylcheddol, gan helpu i leihau llygredd sy'n gysylltiedig â dip defaid a chefnogi dyfrffyrdd iachach ledled Cymru.

Dywedodd Dave Jones, Uwch Gynghorydd Arbenigol ar gyfer Dŵr Daear:

"Rydym wedi ymrwymo i gydbwyso anghenion ffermydd gweithredol â'n cyfrifoldeb i ddiogelu'r amgylchedd, sy'n golygu adolygu a gwella'n barhaus y ffordd rydym yn gweithio."

"Mae dip defaid wedi’i waredu ar dir ers dros 30 mlynedd. Fodd bynnag, rydym wedi gweld tystiolaeth o'r effaith gronnus y gall hyn ei chael ar ein hafonydd a'n nentydd, gan gyfrannu at fethiannau wrth gyrraedd y safonau sydd eu hangen i amddiffyn yr amgylchedd dŵr.

"Mae'r canllawiau wedi'u diweddaru wedi'u cynllunio i adlewyrchu polisi a gofynion amgylcheddol cyfredol wrth gefnogi ffermwyr i fabwysiadu arferion da." I gael hyn yn iawn, mae angen gwybodaeth a phrofiad y diwydiant ffermio arnom i helpu i lunio'r ddogfen derfynol."

Nod y diweddariad yw:

• Adlewyrchu newidiadau polisi diweddar yn ymwneud â gwaredu dip defaid gwastraff.
• Sicrhau bod y canllawiau'n adlewyrchu arferion gorau cyfredol ac yn amddiffyn yr amgylchedd.
• Gwneud y ddogfen yn haws i'w llywio a'i defnyddio.

Mae'r newidiadau allweddol arfaethedig yn cynnwys:

• Dileu cyfeiriadau at drwyddedau amgylcheddol newydd ar gyfer gwaredu dip defaid gwastraff ar dir, gan nad yw'r trwyddedau hyn yn cael eu rhoi yng Nghymru mwyach. Bydd deiliaid trwyddedau presennol yn gallu parhau i weithredu o dan eu trwyddedau am y tro.
• Adolygu canllawiau ar ardaloedd o fferm sy'n anaddas ar gyfer gweithgareddau dipio defaid.
• Diweddaru cyngor, yn seiliedig ar argymhellion gweithgynhyrchwyr, ar ddipio defaid pan fo glaw yn y rhagolygon.
• Cynghori yn erbyn atgyweirio baddonau dipio sydd wedi'u difrodi neu sy'n gollwng ac argymell gosod baddon dipio newydd neu ddefnyddio uned dipio symudol.
• Dileu cyfeiriadau at drin dip defaid gwastraff ag ensymau o dan yr esemptiad gwastraff T27 blaenorol, gan na ddaeth y cynnyrch ar gael i'w ddefnyddio erioed ac nad yw'r esemptiad yn ddilys mwyach.

Ychwanegodd Dave:

"Diweddarwyd y canllawiau ddiwethaf yn 2017 ac mae'r ymgynghoriad hwn yn gyfle i sicrhau eu bod yn parhau i ddiwallu anghenion y diwydiant ffermio a'r amgylchedd.

"Mae'r ymgynghoriad 12 wythnos yn rhedeg o 29 Gorffennaf tan 16 Hydref 2026, ac rydym am glywed gan ffermwyr, rheolwyr tir ac unrhyw un sydd â diddordeb mewn dipio defaid.

Rydym yn croesawu awgrymiadau ar gyfer gwella, adborth ar unrhyw adrannau sy'n anodd eu deall, a sylwadau ynghylch a yw'r mesurau arfaethedig yn ymarferol i'w gweithredu.

"Bydd pob ymateb yn cael ei ystyried yn ofalus a byddant yn helpu i lywio fersiwn derfynol y canllawiau, y disgwylir eu cyhoeddi ddechrau 2027."

I gael gwybod mwy a chymryd rhan yn yr ymgynghoriad, ewch i Diweddaru'r cod diogelu dŵr daear ar gyfer dip defaid.