Cynllun Lwfansau Tirlenwi yng Nghymru

Gwyboadaeth am sut mae rheoli gwastraff yn cael ei fonitro a'i gwella yng Nghymru

Gall tirlenwi gwastraff dinesig pydradwy, er enghraifft, bwyd, papur, a gwastraff gardd, gyfrannu at broblemau amgylcheddol fel cynhyrchu trwytholch - hylif sy'n draenio oddi ar safle tirlenwi.

Mae hefyd yn rhyddhau methan, sef nwy tŷ gwydr cryf, a all gyfrannu at newid yn yr hinsawdd.

Ein rôl

Mae Llywodraeth Cymru yn gosod cyfyngiadau ar faint o wastraff trefol pydradwy gaiff awdurdodau lleol yng Nghymru ei dirlenwi.

Cyfoeth Naturiol Cymru yw awdurdod monitro'r cynllun, ac mae'n ddyletswydd arno i adrodd ar berfformiad mewn perthynas â lwfansau blynyddol pob awdurdod lleol a'r cyfanswm ar gyfer Cymru gyfan.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn gyfrifol am gysoni'r lwfansau sydd ar gael i bob awdurdod lleol i gyd-fynd â faint o wastraff trefol pydradwy a dirlenwyd ganddynt. 

Gwybodaeth am Lwfansau Tirlenwi y Cynllun

Daeth rheoliadau'r Cynllun Lwfansau Tirlenwi (Cymru) 2004 i rym yng Nghymru ar 1 Hydref 2004, er mwyn lleihau faint o wastraff trefol pydradwy sy'n mynd i safleoedd tirlenwi.

Mae’r cynllun lwfansau tirlenwi’n mynnu bod awdurdodau gwaredu gwastraff Cymru’n cyfyngu cyfanswm y gwastraff dinesig pydradwy a yrrant i’w gladdu.

Rhaid i’r symiau a anfonir i safleoedd tirlenwi fod yn is na’r lwfans a neilltuwyd gan Lywodraeth Cymru er mwyn osgoi bod yn agored i gosb.

Canlyniadau’r Cynllun Lwfansau Tirlenwi

Mae Cymru wedi lleihau faint o wastraff trefol pydradwy (gwastraff bwyd, papur a gerddi) sy'n cael ei anfon i safleoedd tirlenwi gan 88% dros y pedwaredd flwyddyn ar ddeg llawn diwethaf  o dan y Cynllun Lwfansau Tirlenwi.

Gallwch weld canlyniadau'r blynyddoedd blaenorol yn 'Cofrestr Cynllun Lwfansau Tirlenwi (CLT) Cymru o 2004 ymlaen'.

Crynodeb o ganlyniadau 2018/19

At ei gilydd, anfonodd awdurdodau lleol Cymru 98,651 o dunelli o wastraff trefol pydradwy i safleoedd tirlenwi yn 2018/19, o gymharu â lwfans o 350,000 o dunelli ar gyfer Cymru gyfan. Mae hyn 72% yn llai na'r lwfans. Mae hyn yn dangos yn glir bod y gwaith o leihau faint o wastraff trefol pydradwy sy'n cael ei anfon i safleoedd tirlenwi yn llwyddo.

Perfformiadau awdurdodau lleol unigol

Y rhai a wnaeth y defnydd lleiaf o'r lwfans a ganiateid iddynt oedd Defnyddiodd Blaenau Gwent, Caerffili, Sir Ddinbych, Sir Fflint, Ynys Môn, Merthyr Tudful Sir Fynwy, Rhondda Cynon Taf, Bro Morgannwg a Wrecsam (dim mwy na 10% o lwfansau).

Mae hyn mewn cymhariaeth â Ceredigion a Abertawe, a ddefnyddiodd dros 70% o'u lwfansau.

Cyfyngiadau data

Nodwyd mater yn ymwneud ag ansawdd data gyda'r fformiwla ar gyfer amcangyfrif y gyfran o wastraff pydradwy mewn safleoedd tirlenwi a gaiff eu dirlenwi. Ni chafodd y fformiwla cydbwysedd torfol ei hadolygu yn ystod blwyddyn 2018-19.